قلمروهای مؤثر ژئوپلیتیکی در توسعه و امنیت در منطقه جنوب شرق جمهوری اسلامی ایران
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی
2 دانش آموخته دانشگاه عالی دفاع ملی
چکیده
منطقه جنوب شرق جمهوری اسلامی ایران، به واسطه مرزهای گسترده خاکی و آبی و نزدیکی به مسیرهای بینالمللی، یکی از نقاط کانونی ژئوپلیتیکی کشور محسوب میشود، اما این منطقه همواره با چالشهایی مانند عقبماندگی در زیرساختها، نابرابری اقتصادی، شکاف اجتماعی و ناامنی مرزی روبهرو بوده است. تجربه تاریخی و مطالعات نظری نشان دادهاند که تحقق توسعه پایدار در مناطق مرزی مستلزم درک عمیق از عوامل ژئوپلیتیکی است؛ زیرا آنچه در اختیار منطقه است (موقعیت جغرافیایی، منابع طبیعی، کریدورهای ترانزیتی) اگر همراه با هماهنگی امنیتی و حکمرانی مؤثر نباشد، ممکن است به منبع تهدید تبدیل شود. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل عوامل ژئوپلیتیکی مؤثر بر توسعه همهجانبه و امنیت پایدار در منطقه جنوب شرق ایران انجام شده است. رویکرد تحقیق کیفی است و روش آن توصیفی-تحلیلی بر مبنای مطالعه اسناد، مقالهها، گزارشهای رسمی و فیشبرداری است. تحلیل محتوایی دادهها نشان میدهد که مؤلفههایی مانند موقعیت ژئوپلیتیکی (دسترسی به آبهای آزاد)، ژئواکونومیک (دستری به کریدور شمال-جنوب، منابع معدنی، انرژی تجدیدپذیر)، انسجام اجتماعی-فرهنگی (تنوع قومی،مشارکتمحلی)، مؤلفهامنیتی (قاچاق،گروههای تروریستی) و مؤلفه روابط منطقهای و سیاست خارجی (تعامل مرزی، توافقات ترانزیتی منطقهای) به عنوان عوامل کلیدی تعیینکننده تأثیرگذار شناسایی شدند. یافتهها حاکی است که تعامل میان این مؤلفهها، به ویژه تلفیق توسعه و امنیت، برای تأمین امنیت پایدار و رشد منطقهای حیاتی است؛ به گونهای که ضعف هر یک میتواند عامل بازدارنده در مسیر توسعه و ثبات باشد.
کلیدواژهها
', './data/qjdssm/coversheet/cover_fa.jpg'))